Eksperci NIO komentują zmiany na liście refundacyjnej

03.04.2026

1 kwietnia 2026 r. w życie wchodzi nowa lista leków refundowanych, ogłoszona przez Ministerstwo Zdrowia. W najnowszej aktualizacji pojawiło się 17 nowych terapii, z czego większość (14) dedykowana jest pacjentom onkologicznym, w tym 6 chorobom rzadkim. To kolejny ważny krok w kierunku zwiększenia dostępności nowoczesnych i skutecznych leków w leczeniu nowotworów oraz zapewnienia ciągłości leczenia pacjentów korzystających już z terapii wysokospecjalistycznych.
Nowotwory wątroby, dróg żółciowych
Zmiany na liście obejmują szerokie spektrum wskazań. Dla pacjentów z pierwotnym rakiem wątrobokomórkowym od pierwszej linii leczenia refundowany będzie niwolumab w skojarzeniu z ipilimumabem, co otwiera nową opcję leczenia dla osób wcześniej nieleczonych systemowo. Refundację uzyska także monoterapia pemigatynibem u dorosłych chorujących na gruczolaka dróg żółciowych w postaci zaawansowanej lub z przerzutami, a także obecnością fuzji receptora FGFR2, co umożliwi wdrożenie terapii precyzyjnej i ukierunkowanej molekularnie.

Zmiany na liście refundacyjnej otwierają nowe możliwości leczenia chorych na raka dróg żółciowych z fuzją FGFR2 oraz dodają nową opcję dla chorych na raka wątrobowokomórkowego. Pierwsza ze zmian, dotycząca ograniczonej grupy chorych z obecnością odpowiedniego biomarkera, fuzji FGFR2, jest o tyle istotna, że stanowi pierwszą systemowo refundowaną opcję leczenia ukierunkowanego molekularnie dla chorych na raka dróg żółciowych. Dostęp do pemigatynibu w ramach programu lekowego uzupełnia wprowadzoną uprzednio refundację diagnostyki molekularnej i daje chorym bezpośredni dostęp do właściwego leku we właściwym momencie – wyjaśnia lek. Maciej Kawecki z Kliniki Onkologii i Radioterapii Narodowego Instytutu Onkologii w Warszawie.

Druga ze zmian stanowi odpowiedź na rozszerzające się możliwości leczenia I linii chorych na raka wątrobowokomórkowego. Połączenie niwolumabu z ipilimumabem jest opcją szczególnie cenną dla chorych z przeciwwskazaniami do dotychczas dostępnych schematów leczenia wykorzystujących leki antyangiogenne – skutecznych, ale obarczonych specyficznym profilem działań niepożądanych. Wprowadzona podwójna immunoterapia ma inny profil działań niepożądanych i przez to staje się dobrą alternatywą dla dotychczas dostępnych schematów leczenia – uzupełnia onkolog.

Nowotwory płuca
Rozszerzenie listy refundacyjnej oznacza również nowe możliwości leczenia raka płuca, zarówno w drobnokomórkowym, jak i niedrobnokomórkowym typie choroby. W drobnokomórkowym raku płuca w stadium rozsianym refundacją objęto immunoterapię serplulimabem stosowaną w skojarzeniu z chemioterapią (karboplatyna i etopozyd) w pierwszej linii leczenia, co odpowiada aktualnym standardom terapeutycznym. W przypadku zaawansowanego niedrobnokomórkowego raka płuca u pacjentów z przeciwwskazaniami do chemioterapii opartej na pochodnych platyny dostępna będzie refundowana także monoterapia atezolizumabem, również w formie podskórnej.

Jak podkreśla dr hab. n. med. Magdalena Knetki-Wróblewska, ekspertka Kliniki Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej NIO, to bardzo ważna zmiana, która realnie poszerza wachlarz narzędzi terapeutycznych dostępnych dla lekarzy. Możliwość stosowania atezolizumabu w monoterapii, niezależnie od ekspresji PD-L1, pozwala na większą indywidualizację podejścia. Dotychczas immunoterapia w monoterapii była zarezerwowana wyłącznie dla chorych z wysoką ekspresją PD-L1, natomiast pozostali pacjenci mogli otrzymywać ją jedynie w skojarzeniu z chemioterapią. W praktyce oznaczało to wykluczenie z leczenia części chorych z przeciwwskazaniami do chemioterapii – w szczególności pacjentów starszych. Obecnie staje się to możliwe.

Terapie molekularne
Nowe pozycje refundacyjne obejmują precyzyjne terapie molekularne. To znów dobra wiadomość dla pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca (NDRP). Refundacją objęto leczenie amiwantamabem – zarówno w skojarzeniu z lazertynibem u chorych z aktywującymi mutacjami w genie EGFR, jak i w połączeniu z chemioterapią w przypadku rzadkich insercji w eksonie 20. genu EGFR.

Rozszerzenie dotyczy także pacjentów z mutacją V600E w genie BRAF, dla których dostępna będzie terapia skojarzona enkorafenibem z binimetynibem. To kolejny istotny krok w kierunku rozwoju terapii ukierunkowanych molekularnie i realne poszerzenie możliwości leczenia dla lekarzy i pacjentów. Wariant patogenny w genie BRAF występuje u około 2% chorych, a dotychczas w Polsce leczenie celowane w tej grupie nie było dostępne – była to jedna z najbardziej oczekiwanych opcji terapeutycznych. Zastosowanie enkorafenibu z binimetynibem przekłada się na istotne wydłużenie czasu do nawrotu choroby oraz czasu przeżycia całkowitego – kontynuuje dr Knetki-Wróblewska.

Ekspertka dodaje, że amiwantamab w połączeniu z lazertynibem stanowi nową opcję dla chorych z aktywującymi mutacjami EGFR, zapewniając wydłużenie czasu do progresji i przeżycia całkowitego. Istotne znaczenie ma także jego zastosowanie z chemioterapią u pacjentów z insercją w eksonie 20. genu EGFR – grupie dotychczas o ograniczonych możliwościach leczenia. Terapia ta pozwala na około dwukrotne wydłużenie czasu do nawrotu choroby; w badaniu PAPILLON po 18 miesiącach 31% chorych pozostawało wolnych od progresji (vs 3% w grupie kontrolnej). To zmiany dodatkowo podkreślają rosnące znaczenie kompleksowej diagnostyki molekularnej, w tym badań NGS, które umożliwiają jednoczasową ocenę wielu wariantów patogennych i właściwe dopasowanie terapii – podsumowuje.

Rak piersi
W leczeniu raka piersi u pacjentek z przerzutowym lub miejscowo zaawansowanym nowotworem HR-dodatnim i HER2-ujemnym, po wcześniejszej hormonoterapii, refundacją objęto palbocyklib w skojarzeniu z fulwestrantem w pierwszej linii leczenia. Terapia ta, oparta na inhibitorze CDK4/6, pozwala skutecznie hamować podziały komórek nowotworowych i – w połączeniu z leczeniem hormonalnym – poprawia kontrolę choroby oraz wydłuża czas do jej progresji.

Jak wyjaśnia dr n. med. Aleksandra Konieczna z Kliniki Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej: To kolejny istotny krok w optymalizacji leczenia pacjentek z zaawansowanym rakiem piersi. Inhibitory CDK4/6 od kilku lat stanowią standard postępowania w tej populacji, a ich zastosowanie już w pierwszej linii leczenia ma kluczowe znaczenie dla skutecznej kontroli choroby. W praktyce klinicznej wyraźnie obserwujemy, że takie podejście pozwala nie tylko wydłużyć czas do progresji, ale także utrzymać dobrą jakość życia pacjentek. Ma to szczególne znaczenie, ponieważ coraz częściej traktujemy zaawansowanego raka piersi jako chorobę przewlekłą. Wczesny dostęp do nowoczesnych terapii umożliwia również racjonalne planowanie kolejnych linii leczenia i realnie przekłada się na poprawę wyników terapeutycznych.

Hematoonkologia
Równie dobre są wiadomości dla pacjentów hematoonkologicznych. Od 1 kwietnia pacjenci z ostrą białaczką limfoblastyczną B komórkową będą mieli szansę otrzymać blinatumomab już w pierwszej linii, będzie on stosowany w ramach konsolidacji pierwszej terapii u chorych z całkowitą remisją. Pozwoli to na zmniejszenie ryzyka nawrotu w tej grupie chorych.

Przy nowych refundacjach zyskają również chorzy z chłoniakiem rozlanym z dużych komórek B. Dotychczas w tej grupie chorych przeciwciała bispecyficzne, takie jak glofitamab i epkotytamab, refundowane były w monoterapii co najmniej od trzeciej linii leczenia. Obecnie możliwość zastosowania glofitamabu w skojarzeniu z Gemcytabina z Oxaliplatyną (Glo-Gem-Ox) będzie już refundowana od drugiej linii u chorych nie kwalifikujących się do chemioterapii mieloablacyjnej komórkowej z przeszczepem komórek macierzystych. W badaniau STARGLO wykazano, że taki schemat leczenia istotnie wydłuża czas do progresji choroby, a szczególną korzyść odnoszą pacjenci w drugiej linii leczenia – wyjaśnia Joanna Romejko-Jarosińska, kierownik Kliniki Nowotworów Układu Chłonnego.

Do noworefundowanych terapii komórkowych CAR-T wchodzi lizokabtagen maraleucel. To dobra wiadomość dla chorych z opornym na leczenie chłoniakiem grudkowym, dla których inne terapie CAR-T dotychczas nie były refundowane, oraz dla chorych na chłoniaka pierwotnego śródpiersia, w którym można będzie stosować terapię CAR-T od drugiej linii. Lizokaptagen maraleucel będzie można stosować również w chłoniakach DLBCL i HGBL. Terapia ta wydaje się mniej toksyczna, a równie skuteczna jak terapia absykaptagenem – podkresla prof. Romejko-Jarosińska.

Terapie „off label”
Na nowej liście leków refundowanych pojawiły się również terapie określane jako „off label”. Termin ten oznacza stosowanie leku w wskazaniu, które nie jest formalnie zatwierdzone w rejestracji producenta, ale w praktyce klinicznej jest uznawane za skuteczne i bezpieczne. Refundacja w takim przypadku pozwala pacjentom uzyskać dostęp do leczenia, które klinicznie ma sens, nawet jeśli nie figuruje w charakterystyce produktu leczniczego. W ramach aktualizacji listy obejmuje to między innymi docetaksel stosowany w leczeniu gruczolakoraka przełyku, zarówno w schemacie chemioterapii radykalnej, jak i paliatywnej, oraz paklitaksel w pierwszej linii leczenia zaawansowanego gruczolakoraka żołądka.

Odpowiedniki leków oryginalnych
Ministerstwo Zdrowia zdecydowało również o objęciu refundacją pierwszych odpowiedników leków oryginalnych. To krok mający zwiększyć dostępność terapeutyczną i obniżyć koszty leczenia, co może odciążyć zarówno pacjentów, jak i system ochrony zdrowia. Na liście pojawił się odpowiednik pazopanibu, substancji stosowanej w leczeniu nowotworów nerki, który teraz może być finansowany jako tańsza alternatywa leku oryginalnego, bez pogorszenia jakości terapii. Obecność generyków i leków biosimilar zwiększa szansę pacjentów na szerszy i bardziej ekonomiczny dostęp do skutecznych terapii, także w obszarze chorób nowotworowych, gdzie koszty leczenia są szczególnie wysokie.

Warto podkreślić, że wraz z wprowadzeniem nowych leków resort zdrowia zatwierdził 243 decyzje o kontynuacji refundacji istniejących terapii, co gwarantuje pacjentom ciągłość leczenia.